CUỘC THI TIỂU THUYẾT ĐẦU TIÊN

CUỘC THI TIỂU THUYẾT ĐẦU TIÊN
TRONG LỊCH SỬ VĂN HỌC QUỐC NGỮ
CAO XUÂN MỸ
Tháng 9 năm 1906, Gilbert Trần Chánh Chiếu (*) thay Lương Khắc Ninh làm chủ bút báo Nông cổ mín đàm (**). Với tinh thần duy tân tích cực, nhằm tạo điều kiện khuyến khích những người An Nam viết “về việc trong xứ mình” cho người mình đọc, ngày 23 tháng 10 năm 1906, trên tờ Nông cổ mín đàm số 262 đã công bố cuộc “thi đặt đề” (sáng tác) với nội dung như sau:
“QUỐC ÂM THÍ CUỘC
Trong Lục tỉnh càng ngày nhơn dân bỏ dần chữ nho, đâu đâu cũng dùng chữ quốc ngữ mà thôi. Phải nhờ có chữ nho thì nói tiếng An Nam mới thông, cho nên phần đông hãy còn nói nhiều tiếng sái, trậc. Vậy muốn cho lê thứ gội nhuần ơn giáo huấn của chữ nho còn lại trong lục châu thì Nhà Nông cổ mín đàm không tiếc công, chẳng tiếc của, một xin nho gia công dư mà trợ lực thì có lẽ hóa dân thành tục mau được.
Bởi vậy cho nên bổn quán bày cuộc thi này ra phụng bạc 150 đồng, sách vị nào điểm dượt được:
1. Đậu đầu thì thưởng 100 $;
2. Đậu thứ nhì thì thưởng 30 $;
3. Đậu thứ ba thì thưởng 1 năm nhật trình.
Các cuốn đậu sau thì sẽ thưởng bằng cấp mà thôi. Sách nào điểm đậu thì bổn quán sẽ ấn hành vào đây, hoặc in riêng mà bán lấy tiền phòng mở hội thi khác. Khi in bán thì ngoài bìa sách cứ vị nào đề tên vị ấy chẳng sai.
Nay bổn quán xin ra đề:
TIỀN CĂNG BÁO HẬU (về việc tình)
(Người Lang-sa gọi là Roman nghĩa là lấy trí riêng mình mà đặt ra một truyện tùy theo nhân vật phong tục trong xứ, dường như truyện có thiệt vậy).
Diễn dẫn ra một cuốn chừng 50 tờ giấy lớn.
Chia làm 3 thứ:
– Thứ nhất: gầy đầu, căn ngươn, lý lịch, kiết cấu, vân vân…
– Thứ nhì: ân oán, sanh sự, buôn lung, trần ai, lưu lạc, vân vân…
– Thứ ba: cha con, vợ chồng hòa hiệp, ân báo ân, oán báo oán, vân vân…
Phải giữ cho đừng lạc đề.
Đặt tiếng thường, thanh nhã dễ hiểu như truyện vậy.
Trong cuộc đời, phải đem hết các việc quan, hôn, tang, tế, thầy thuốc, thầy chùa, thầy pháp, vân vân… Tốt khen xấu chê. Phải có can thường luân lý, nhơn duyên, thiện ác.
Không đặng dùng việc dị đoan, hễ chết mà còn muốn sống lại thì nhờ thuốc hay, thầy giỏi chớ nói đến quỷ thần; còn muốn phạt thì đau bịnh mà chết, hoặc lôi đả, súng xạ, gươm máy, vân vân…
Cách nạp đơn
Kể từ ngày nay cho đến ngày 15 tháng Novembre 1906, vị nào chịu ra thi thì phải vào đơn cho Bổn quán chấp.
Quá hạn thì không chấp đơn nữa. vào đơn rồi phải ra công diễn dẫn, hạn đến 15 Février 1907, nạp vở.
Cách nạp vở
Phải phong cuốn sách mình lại cho kỹ. Ngoại bì, trên đầu đề một câu chữ riêng của mình ngụ ý, kế đó đề:
“Nhựt trình Nông cổ mín đàm, No 199 đường Bourdais Sài Gòn”.
Gởi theo nhà thơ lấy biên lai.
Đoạn phải lấy một cái thiệp đề tên họ, chỗ ở cho rõ ràng, bỏ vào bao thơ niêm lại.
Ngoài bao thơ cũng đề như mình đề ngoài bìa cuốn sách vậy rồi gởi theo. Đến kỳ, Bổn quán sẽ mời các ông danh sĩ trong Nam Kỳ đến mà khảo chánh. Điểm dượt rồi mới gỡ thơ ra coi tên họ người đậu, người rớt, đấy là việc văn hoành công khí đó.
Vậy Bổn quan khuyên chư nho Lục tỉnh phải ráng ra công mà giúp cho thành việc thì rất toại chí với nhau.
Vở đậu, vở rớt đều thuộc về Nhà Nông cổ không trả lại cho ai. Như trong liệc quý cô, mà cô nào muốn vào thi cũng được.
Gilbert Chiếu cẩn khái”.
Như vậy, đây chính là cuộc thi sáng tác truyện (tiểu thuyết) đầu tiên trong lịch sử văn học Quốc ngữ nước ta. Trong nội dung, phần những quy định của cuộc thi cho ta thấy trình độ tổ chức chặt chẽ, có phương pháp, tư tưởng tiến bộ của người đề xướng; phần đề tài thể hiện rõ nét những đặc trưng của tiểu thuyết Việt Nam buổi giao thời, vừa mang tính truyền thống, vừa có những cách tân. Tiếc là cuộc thi ra đời quá sớm so với sự phát triển của tiểu thuyết lúc đó nên được quá ít người hưởng ứng. Cuối cùng, ngày 5 tháng 3 năm 1907 (báo số 280) kết quả cuộc thi được công bố với một tác phẩm dự thi duy nhất “Lương Hoa truyện” của M.Pierre Eugène Nguyễn Khánh Nhương “cho nên Bổn quán quyết thưởng “khuyến công” cho M.N.K là 25 viên bạc và một năm nhật trình…”, đồng thời liên tục sau đó “Lương Hoa truyện” đã được đăng trên các số báo của N.C.M.Đ.
ĐỖ THIÊN THƯ st (bút hiệu của Dịch giả VŨ ANH TUẤN)
________
(*) Trần Chánh Chiếu (1867-1919) tác giả tiểu thuyết Hoàng Tố Oanh hàm oan (1910).
(**) Tờ báo này ra đời 1-8-1901 và tồn tại đến 4-11-1924, chủ nhân là Canavaggio.